Wat de ochtend van een productiemanager zegt over automatisering vandaag

Onder de ochtendcheck zit een breder probleem

Wat productiemanagers vandaag dagelijks oplossen, komt voort uit een verandering die zich al jaren opstapelt en geen tijdelijk verschijnsel is. Er zijn te weinig mensen voor het werk. En de mensen die er nog zijn, willen een ander soort werk dan tien jaar geleden.

Op productielocaties draait een groot deel van de productie op uitzendkrachten en buitenlandse arbeidskrachten. Vaak Polen of Roemenen, vaak zonder lange binding met het bedrijf. Wie deze week de lijn vol houdt, kan volgende week alweer ergens anders staan.

Het rooster blijft permanent in beweging.

Het kostenargument hiervoor is grotendeels weggevallen. Buitenlandse arbeidskrachten moeten in de praktijk hetzelfde tarief krijgen als interne medewerkers, terwijl de afhankelijkheid van hen niet is afgenomen. De goedkopere oplossing is gewoon duurder geworden.

Daar bovenop komt iets dat fabrieksmanagers in stilte vaak al jaren weten. Nederlandse operators die er nog zijn, willen niet meer de hele dag zakken van 25 kilo sjouwen. Het werk dat zwaar en repeterend is, is precies het werk waar de markt geen mensen meer voor levert.

Het is geen kwestie van of er minder mensen komen. Ze komen niet, en ze willen ook iets anders.

Wat in 2015 anders was dan nu

Tien tot vijftien jaar geleden zag een automatiseringscase er heel anders uit. Wie wilde investeren in een nieuwe lijn moest naast de business case ook een reorganisatieplan op tafel leggen. Vijf man minder draaien betekende vijf contracten afkopen, met ontslagvergoedingen en herplaatsing.

“Tien, vijftien jaar geleden moest je bij elke automatiseringscase ook een reorganisatieplan maken. Nu zijn die mensen er niet eens.”

Maarten Zijlstra, oprichter Cobotx

Daar hebben we zelf veel van die plannen langs zien komen, in een ander tijdperk. Vandaag staat dat niet meer in de business case. De vijf man die je tien jaar geleden moest afkopen, zijn er gewoon niet.

Het doel is verschoven. Vandaag draait het om productie openhouden met het team dat wel komt opdagen.

Dat verandert ook hoe je een investering onderbouwt. De ROI komt niet meer uit minder mensen op de loonlijst. Hij komt uit lijnen die blijven draaien als drie uitzendkrachten weer een keer niet komen opdagen, en uit ochtenduren die je niet meer kwijt bent aan brandjes blussen.

Op de ruim honderd lijnen waar onze installaties draaien, zien wij dit consistent terug. Wat in drankenfabrieken speelt, speelt ook in cosmeticaverpakking en bij producenten van vers eten. Het is geen patroon dat alleen één sector raakt.

Het oude argument tegen automatisering, dat het banen kost, komt van een arbeidsmarkt die we tien jaar achter ons hebben gelaten. Vandaag staat dat argument niet meer overeind. De mensen om af te kopen zijn er gewoon niet meer.

Wat er op de werkvloer verschuift

Wat dat verschuiven concreet betekent, zien wij elke maand op de vloer terug. Geen mens gaat eruit, alleen het werk verandert van karakter. We zien daarbij drie richtingen tegelijk.

• Vaste medewerkers krijgen ander werk. Van repeterend handwerk naar bedienen, controleren of meerdere lijnen tegelijk in de gaten houden.
• Uitzendkrachten zijn op piekdagen minder nodig. Je hoeft het rooster niet meer dagelijks tot het uiterste op te rekken.
• Het werk dat overblijft is lichter. In plaats van zakken sjouwen, bedien je een cobot.

Voor de vaste medewerker betekent dat een rol die meer aandacht vraagt en minder lichamelijk werk. Veel operators die we spreken zien dat als verbetering. Werken met een cobot is interessanter dan acht uur lang dezelfde handeling herhalen, en je gaat ‘s avonds met minder rugklachten naar huis.

Voor het rooster betekent het rust. Wanneer een cobot een groot deel van de palletisering aan het einde van de lijn doet, hangt de productie minder af van wie er wel is en wie niet. De ochtendcheck blijft, alleen wegen de gevolgen minder zwaar.

En voor het werk zelf geldt dat het zachter wordt. Tilwerk wordt minder, eentonig staan langs de lijn wordt minder. Wat overblijft, is werk waar je ‘s avonds nog energie over hebt. Geen werk dat je uitgeput je avond in stuurt.

Daar zit nog een verandering bij. Een cobot kan vandaag bij lijn 1 staan en morgen bij lijn 3, met een nieuwe instelling van een paar minuten in plaats van een ombouw van een half uur. Dat scheelt een halve dag stilstand, en geeft de fabrieksmanager terug wat hij kwijt was.

Snel kunnen schakelen zonder dat een hele lijn omvalt.

Cobots als wervingstool, niet als bezuiniging

Sommige van onze klanten gaan een stap verder. Ze zetten hun cobots actief in vacatureteksten en op open dagen, om kandidaten binnen te halen die anders niet eens aan productiewerk zouden denken. De boodschap is duidelijk: bij ons stapel je geen doosjes. Bij ons bedien je een cobot.

Het beeld verandert. Voor mensen die overwegen in de productie te gaan werken, wordt werken in een fabriek meer dan tillen en tellen. Het is samen met techniek een product maken waar je je naam aan geeft.

We zien dit terug op de werkvloer bij verschillende klanten. Wij pakken bijvoorbeeld alle Rituals-doosjes met onze cobots in. En sinds kort zijn we bezig voor een ander cosmeticabedrijf, ook aan de packaging-kant.

Voor productie- en operationsmanagers in die sectoren betekent het dat de keuze om te automatiseren een wervingsvraag wordt. Wie wil bij ons komen werken, en wat geven we ze om hier te blijven? Voor sommige bedrijven is een cobot daar al een serieus antwoord op.

Hoe je hier zelf naar kunt kijken

Voor jou als productiemanager hoeft hier niets uit te volgen wat je morgen gaat kopen. Wat hier wel uit kan volgen, is een nieuwe blik op je eigen lijn. Drie vragen helpen daarbij:

Welke handelingen op jouw lijn doen vandaag uitzendkrachten die volgende week weer ergens anders staan? Wat vindt je vaste team te zwaar geworden? En hoeveel van jouw ochtend gaat op aan roosterpuzzelen en bezetting checken, in plaats van productie aansturen?

Het antwoord op die drie vragen wijst meestal naar dezelfde plek in de fabriek. En precies daar is automatisering vandaag iets anders dan tien jaar geleden.

Daar gaat het over hoe je de productie gaande houdt met het team dat wel komt opdagen. En hoe je dat team werk geeft dat ze ook willen blijven doen.

Wat is voor jou de eerste plek waar deze verschuiving zichtbaar wordt? Vaak is dat een handeling die je op de vloer al noemt zonder dat er nog een naam voor is, en die elke week net wat lastiger wordt om gevuld te krijgen.

Benieuwd hoe andere fabrieken dit aanpakken? Bekijk hoe Sphere Hardenberg zijn lijn stabiel kreeg zonder extra aanwervingen.